Gaude Mater 2013 – prawykonanie Mszy Łukasza Urbaniaka

Ośrodek Promocji Kultury „Gaude Mater”
serdecznie zaprasza na inaugurację liturgiczną

23. Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Sakralnej „Gaude Mater”

Łukasz Urbaniak

Missa in memoriam Beati Georgii Popiełuszko
prawykonanie

2 maja 2013, czwartek, godz. 12:00
Bazylika Jasnogórska

Chór Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego
Przygotowanie chóru – ks. Kazimierz Szymonik
Orkiestra „Nova et vetera”
Dyrygent – Michał Sławecki

fotorelacja: Marcin Szpądrowski

   

 

O utworze

Powstanie Missa in memoriam Beati Georgii Popiełuszko wiąże się z zamiarem upamiętnienia – w 30. rocznicę śmierci – osoby błogosławionego księdza Jerzego Popiełuszki, który dla większości Polaków stanowi symbol walki z ustrojem totalitarnym.
Msza składa się z następujących części: Kyrie, Gloria, Sanctus, Benedictus oraz Agnus Dei. Aparat wykonawczy obejmuje małą orkiestrę symfoniczną oraz chór mieszany. Przewidywany czas kompozycji wynosi około 20 min.
Fundamentem całej kompozycji jest łaciński tekst liturgiczny, który w znacznym stopniu determinuje formę utworu, przebieg dramaturgii poszczególnych części oraz ich charakter. Przykładowo w warstwie słownej Glorii można wyróżnić takie kategorie wyrazowe jak m.in.: wzniosłość, adoracja, czy błaganie. Mają one swoje odzwierciedlenie w warstwie muzycznej, która dookreśla je dostępnymi środkami artystycznej ekspresji. Wzajemne przenikanie się i dopełnianie tych dwóch płaszczyzn, tj. słownej i muzycznej, prowadzi do ukazania głębokiego sensu łacińskiego tekstu.
Muzyczna koncepcja Kyrie opiera się na ujęciu łacińskiego tekstu w formę ABA1. Charakter części skrajnych jest bardziej kontemplacyjny i stonowany (śpiewne tematy, spokojna narracja muzyczna). W podniosłym, środkowym fragmencie kompozytor buduje najważniejszą kulminację (na zawołaniu Christe eleison), która w zmodyfikowanym kształcie powtarza się pod koniec Kyrie. Z kolei Gloria ma budowę czteroczęściową i jest rodzajem muzycznego collag’u, rozwijającego się w sposób bardzo dynamiczny.
Język muzyczny Mszy nawiązuje do wcześniejszych utworów chóralnych i wokalno-instrumentalnych kompozytora, m.in. Psalmu V, Exaltabo te Domine, czy Libera me, a także kompozycji innych współczesnych twórców: M. Jasińskiego, P. Łukaszewskiego, czy J. Ruttera.

Łukasz Urbaniak (ur. 16 stycznia 1980 w Bydgoszczy)
Kompozytor i teoretyk muzyki. W 2003 r. ukończył PSM II stopnia w Bydgoszczy. W latach 2003-2009 studiował na Akademii Muzycznej im. F. Nowowiejskiego w Bydgoszczy kompozycję pod kierunkiem prof. M. Jasińskiego oraz teorię muzyki, uzyskując dyplomy z wyróżnieniem. W 2004 r. ukończył prawo na Wydziale Prawa i Administracji UMK w Toruniu. Był pomysłodawcą i członkiem jury Konkursu Kompozytorskiego dla uczniów Średnich Szkół Muzycznych Pamięci prof. Mariana Gordiejuka (2007, 2008). Założył Koło Artystyczno-Naukowe przy Wydziale Kompozycji, Teorii Muzyki i Reżyserii Dźwięku AM w Bydgoszczy. W 2008 r. za swoją działalność artystyczną i organizatorską otrzymał Stypendium Artystyczne Prezydenta Miasta Bydgoszczy. Z jego inicjatywy w 2011 r. powstało Studium Muzycznej Kreatywności, w którym jest pedagogiem i managerem.
Laureat m.in.: I nagrody w I Ogólnopolskim Konkursie Kompozytorskim na Chóralną Pieśń Pasyjną w Bydgoszczy za utwór De profundis na chór mieszany a cappella, 2004; II nagrody (pierwszej nie przyznano) w XV Otwartym Konkursie Kompozytorskim im. Adama Didura w Sanoku za Trzy pieśni na sopran i fortepian do słów K. Przerwy-Tetmajera, 2007; II nagrody w III Ogólnopolskim Konkursie Kompozytorskim na Chóralną Pieśń Pasyjną w Bydgoszczy za kompozycję Crucifixus na chór mieszany a cappella, 2008; dwóch głównych nagród w Ogólnopolskim Konkursie na pieśń chóralną a cappella w Legnicy za kompozycje: Gloria na chór żeński oraz Te Deum Laudamus na chór mieszany, 2008; II nagrody w V Międzynarodowym Konkursie Kompozytorskim „Musica Sacra” w Częstochowie za kompozycję Exaltabo te Domine na chór mieszany a cappella, 2009; II nagrody w Konkursie Kompozytorskim Fides et Ratio za utwór Laudate Dominum na chór mieszany a cappella, 2009; II nagrody w VII Międzynarodowym Konkursie Kompozytorskim „Musica Sacra” w Częstochowie za kompozycję Psalm V na chór mieszany a cappella, 2011; I nagrody w II Ogólnopolskim Konkursie Kompozytorskim na Chóralny Utwór Liturgiczny w Bydgoszczy za utwór In te Domine speravi na chór mieszany a cappella, 2011.
Utwory Urbaniaka wykonywane były w kraju i za granicą, m.in. na: Festiwalu „Rybnicka Jesień Chóralna” pod patronatem H. M. Góreckiego, 2005; VIII Międzynarodowym Festiwalu Pieśni Sakralnej „Łapskie Te Deum”, 2005; w Randers w Danii, 2005; w Hamburgu w Niemczech, 2005;  XVII Festiwalu im. A. Didura w Sanoku, 2007; Festiwalu Chóralnym „Cantate Domine” w Krakowie, 2006, 2007, 2010; Międzynarodowym Festiwalu Muzyki Sakralnej „Gaude Mater” w Częstochowie, 2009, 2011; Legnica Cantat, 2009; Międzynarodowym Festiwalu Chóralnym „Serranía de Cuenca” w Hiszpanii, 2010; London Festival of Contemporary Church Music w Wielkiej Brytanii, 2011; Międzynarodowym Festiwalu „Sacra a Roma” we Włoszech, 2011; Christopher Summer Music Festival w Wilnie, Litwa 2011.
W twórczości kompozytora bardzo ważne miejsce zajmują utwory chóralne a cappella o tematyce religijnej, do tekstów Starego Testamentu. Znajdują się one w repertuarze m.in. takich chórów jak: „Musica Viva” z Poznania, „Octava Ensamble” z Krakowa, „Astrolabium” z Torunia, „Canto” z Włocławka.
Ważniejsze kompozycje: Lumen na flet, wiolonczelę i fortepian, 2001; BA-scher-ZO-la na flet i fortepian, 2003; Przemyślenia na fortepian, 2003; Wariacje na skrzypce i fortepian, 2004; De profundis na chór mieszany a cappella, 2004; The Suite in Four Movements na wiolonczelę solo, 2005; Trzy pieśni na sopran i fortepian do słów K. Przerwy-Tetmajera, 2005; Trzy Introspekcje na trąbkę solo, 2006; Kwartet smyczkowy, 2006; Crux fidelis na chór mieszany a cappella, 2006; Te Deum Laudamus na chór mieszany a cappella, 2007; Szkice metafizyczne na wielką orkiestrę symfoniczną, 2007; Gloria na żeński chór a cappella, 2007; Crucifixus na chór mieszany a cappella, 2008; Libera me na sopran, chór mieszany i wielką orkiestrę symfoniczną, 2008; Exaltabo te Domine na chór mieszany a cappella, 2009; Laudate Dominum na chór mieszany a cappella, 2009; Trzy spojrzenia na Andromedę na fortepian, 2010; Te Splendor et virtus Patris na chór mieszany i organy, 2010; Psalm V na chór mieszany a cappella, 2010; In te Domine speravi na chór mieszany a cappella, 2011; Deus Meus na chór mieszany a cappella, 2011; Miserere Mei na chór mieszany a cappella, 2011, Agnus Dei na chór żeński a cappella, 2012.

Chór Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego   
Powstał w 1968 roku. Na przestrzeni 40 lat istnienia Chór UKSW dał wiele koncertów w Polsce i niemal we wszystkich krajach Europy. Jest zdobywcą szeregu nagród i wyróżnień, m. in.: 1985, Ogólnopolski Turniej Chórów Legnica Cantat – najlepszy debiut; 1986, Ogólnopolski Turniej Chórów Legnica Cantat – Nagroda Ministra Edukacji Narodowej i Nagroda Specjalna dla Dyrygenta; 1987, Festiwal Chóralny w Kraśniku – Grand Prix; 1987, Academia Cantat we Wrocławiu – IV miejsce; 1987, Nagroda im. Błogosławionego Brata Alberta; 1988, Ogólnopolski Festiwal Polskiej Pieśni Chóralnej w Katowicach – I miejsce i Złoty Medal oraz Nagroda Specjalna i Dyrygencka; 1990, Ogólnopolski Festiwal Pieśni Religijnej w Rumi – II miejsce; 1992, Ogólnopolski Turniej Chórów Legnica Cantat – nagroda za najlepsze wykonanie kompozycji religijnej; 1998, dwie pierwsze nagrody na Międzynarodowym Konkursie Chóralnym „Music World” w Fivizzano we Włoszech; 1998, Nagroda Kanclerza Bałtyckiej Wyższej Szkoły Humanistycznej Echo Bałtyku za propagowanie współczesnej polskiej muzyki sakralnej; 1999, Złota Odznaka Liceum Św. Augustyna; 2001, I Nagroda i Puchar Wojewody Mazowieckiego na Mazowieckim Festiwalu Chórów Akademickich w Warszawie, III miejsce w 52° Concorso Polifonico Internazionale „Guido d’Arezzo” 2004 w Arezzo (Włochy). Chór występował wielokrotnie podczas festiwali w kraju i za granicą: Międzynarodowy Festiwal Pieśni Chóralnej w Międzyzdrojach, Jornades Internacionals de Cant Coral a Barcelona (Hiszpania), Rencontres Musicales et Chorales Internationales de Mirepoix et de L’Ariege w Mirepoix (Francja), Deutscher Katholikentag Dresden (Niemcy), Międzynarodowy Festiwal Muzyki Sakralnej „Gaude Mater” w Częstochowie, Międzynarodowy Festiwal „Wratislavia Cantans” we Wrocławiu, Laboratorium Muzyki Współczesnej w Białymstoku, Conversatorium Organowe w Legnicy, Muzyczna Wiosna w Kiszyniowie (Mołdawia), Festiwal „Journees Mozart Lausanne” w Lozannie (Szwajcaria), „Sezon Polski 2004” w Strasbourgu (Francja). Zespół dokonał licznych prawykonań i premierowych nagrań utworów polskich kompozytorów. Chór UKSW współpracuje z wybitnymi polskimi i zagranicznymi artystami oraz zespołami – m.in. Sinfonią Varsovią, Orkiestrą Filharmonii Narodowej, Orquestra Sinfónica del Vallés, Deutsches Kammerorchester z Berlina. Wydarzeniami szczególnymi były: wykonanie „Pieśni ludowych” Andrzeja Panufnika pod batutą Maestro Jana Krenza na zaproszenie Filharmonii Narodowej w 100-lecie tej instytucji, wykonanie „Pasji” S. Gubaiduliny w FN na zakończenie Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej Warszawska Jesień w 2004 roku oraz wykonanie wraz z Orkiestrą Symfoniczną i Chórem FN „VIII Symfonii” G. Mahlera pod dyr. A. Wita. W roku 2006, razem z Chórem i Orkiestrą Symfoniczną FN, Chór UKSW wykonał również „Ucztę Baltazara” Wiliama Waltona. Zespół ma na swym koncie liczne nagrania radiowe i telewizyjne (Polska, Francja, Niemcy, Włochy, Watykan) oraz dwadzieścia płyt CD. Dyrygentem i dyrektorem artystycznym Chóru UKSW jest ks. Kazimierz Szymonik, II dyrygentem – Michał Sławecki. Emisję głosu prowadzą: Alicja Ogrodzińska oraz Magdalena Jóźwińska we współpracy z Eweliną Rzezińską.

Ks. Kazimierz Szymonik
Dyrygent i dyrektor artystyczny Chóru UKSW. Studia teologiczne odbył w latach 1960-66 w Częstochowskim Wyższym Seminarium Duchownym w Krakowie, studia muzyczne na Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie – Sekcja Muzykologii (1971-76) oraz na Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu (1978-81) w klasie S. Stuligrosza. Studia uzupełniające – na Akademii Muzycznej im. K. Lipińskiego we Wrocławiu pod kierunkiem S. Krukowskiego, a także w Institut Catholique w Paryżu, specjalizując się w wykonawstwie chorału gregoriańskiego. Jest profesorem Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie; od 2005 r. pełni funkcję prorektora do spraw nauki i dydaktyki. Wykłada również na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Zasiada w radach artystycznych i jury licznych konkursów i festiwali muzyki chóralnej, prowadzi ożywioną działalność pedagogiczną, uczestnicząc jako wykładowca w seminariach, studiach podyplomowych (Podyplomowe Studium Emisji Głosu, Podyplomowe Studium Dyrygentury Chóralnej przy Akademii Muzycznej w Bydgoszczy) i innych formach kształcenia z zakresu chorału gregoriańskiego. Jest laureatem licznych nagród i wyróżnień – uhonorowany Ekumenicznym Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Świętej Brygidy, nagrodą Prezydenta Miasta Częstochowy, nagrodą Kanclerza Bałtyckiej Wyższej Szkoły Humanistycznej „Echo Bałtyku”, Złotą Odznaką Liceum Św. Augustyna. Kazimierz Szymonik jest Honorowym Obywatelem miasta Rocamadour we Francji. W 2000 roku otrzymał z rąk Prezydenta RP tytuł profesora. W 2002 r. został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Polonia Restituta. Z Chórem UKSW nagrał kilkanaście płyt CD i odbył kilkadziesiąt tournées zagranicznych do większości krajów Europy. Wielokrotnie występował dla Ojca św. Jana Pawła II w Sali Klementyńskiej w Watykanie i w Castel Gandolfo. Zdobył liczne nagrody w konkursach krajowych i międzynarodowych.

Michał Sławecki
Ukończył Salezjańskie Liceum Muzyczne w Lutomiersku. W latach 2001-2006 studiował muzykę kościelną na Akademii Muzycznej im. F. Chopina w Warszawie (organy – Magdalena Czajka, dyrygentura – Sławek A. Wróblewski, śpiew gregoriański – ks. Kazimierz Szymonik), a w latach 2003-2008 kompozycję (w klasie Stanisława Moryto) uzyskując dyplomy z wyróżnieniem. W roku akademickim 2006/2007 studiował w Conservatorio di Musica A. Casella w L’Aquila (kompozycja – Alessandro Sbordoni, organy i śpiew gregoriański – Giandomenico Piermarini) oraz w Pontificio Istituto di Musica Sacra w Rzymie (śpiew gregoriański – Alberto Turco, Daniel Saulnier). Uczestniczył w kursach śpiewu gregoriańskiego, które prowadzili mistrzowie tej klasy, co Nino Albarosa (Cremona), Johannes B. Göschl (München), Kees Pouderoijen (Vienna), Franz Karl Praßl (Graz), Federico Bardazzi (Firenze), Giovanni Conti (Lugano). Jest członkiem włoskiej sekcji Associazione Internazionale Studi di Canto Gregoriano. Prowadzi kursy śpiewu gregoriańskiego w kraju i zagranicą. Koncertuje jako solista, kameralista i akompaniator w kraju i zagranicą. Bierze udział w prawykonaniach utworów współczesnych kompozytorów polskich. Niektóre z nich zostały zarejestrowane na płytach CD. Ponadto jest laureatem nagród i wyróżnień w konkursach kompozytorskich. Od 2004 roku pełni funkcję organisty i kantora w Kościele Akademickim św. Anny przy Trakcie Królewskim w Warszawie, gdzie prowadzi Scholę Gregoriańską. Jest II dyrygentem Chóru Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Od 2007 jest kierownikiem artystycznym i dyrygentem Mulierum Schola Gregoriana CLAMAVERUNT IUSTI. Jest wykładowcą w specjalności Muzyka Kościelna na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina. Obecnie pracuje pod kierownictwem prof. Nino Albarosy nad zagadnieniami dotyczącymi artykulacji w dolnej części neumy złożonej oraz Bewegungstendenz.

 

 

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Kolekcje” – priorytet „Zamówienia kompozytorskie”, realizowanego przez Instytut Muzyki i Tańca.

 

Projekt współfinansowany ze środków Urzędu Miasta Częstochowy.

Organizator koncertu:
Ośrodek Promocji Kultury „Gaude Mater”
Organizator Festiwalu: Stowarzyszenie Przyjaciół Gaude Mater
szczegółowy program: www.gaudemater.com
e-mail: festiwal@gaudemater.com
tel. 601 413 648 (Małgorzata Z. Nowak – dyrektor festiwalu)